امروزه ارزیابی پایداری آبخیزها برای آبخیزنشینان و زیستبومهای مختلف تشکیلدهنده آن برای برنامهریزان و
بهرهبرداران آن امری ضروری است. استفاده از ملاکها و روشهایی که خصوصیات کیفی محیط و همچنین سیاستها
و برنامههای یک آبخیز در بخشهای مختلف اقتصادی، اجتماعی و هیدرولوژی را در قالب دادههای کمی ارائه دهد،
همواره به عنوان یکی از مسائل اساسی و مهمترین دغدغههای برنامهریزان، سیاستگذاران و پژوهشگران بوده است.
رسیدن به این امر با استفاده از شاخصهای پایداری در حوزه آبخیز میسر خواهد شد. هدف از این تحقیق ارزیابی
پایداری حوزه آبخیز زیارت در استان گلستان، طی سالهای 1382 تا 1392 است. جهت ارزیابی پایداری حوزه آبخیز
زیارت از رویکرد بومسازگان استفاده شده است که پیگیر حفظ تعادل بین سه مقوله اقتصادی، اجتماعی و اکوسیستم
است. متغیرهای انتخابی با روشهای معمول و رایج ارزیابی و مقدار آنها بدست آمد. در این روش حوزه آبخیز را به 5
بومسازگان جنگل، بیابان، مرتع، آب و انسانی تقسیم میکنند، سپس برای هر بومسازگان معیارها و شاخصهای مختلفی
جهت ارزشیابی تعریف شده و به هر طبقه یک امتیاز )از عالی تا ضعیف( داده میشود. نتایج نشان داد که در حوزه آبخیز
زیارت بومسازگان جنگل و آب در وضعیت متوسط پایداری و بومسازگان اقتصادی و اجتماعی در وضعیت ضعیف قرار
دارند. بنابراین بومسازگان انسانی اولین چالشی است که حوزه زیارت با آن روبه رو است. مطابق جدول مبنایی ارزشیابی
پایداری در دستورالعمل )نشریه 505 معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری(، امتیاز پایداری حوزه
آبخیز زیارت 56 / 7 میباشد که از لحاظ پایداری در سطح ضعیف قرار میگیرد. نتایج این تحقیق نشان داد که بوم
سازگان انسانی به عنوان اثر گذراترین بوم سازگان نقش کلیدی در پایداری آبخیزها داشتهاند و تحقق توسعه پایدار
آبخیزها تا حد زیادی به کیفیت زندگی افراد ساکن در حوزه بستگی دارد.