مجله حفاظت از زیست بوم های کوهستانی

مجله حفاظت از زیست بوم های کوهستانی

بررسی اثر تیمارهای مختلف مدیریتی بر ‌تغییرات پویایی عملکرد اکوسیستم­های مرتع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22034/jnre.2025.232125
چکیده
فعالیت­های مدیریتی نظیر شدت چَرا و شخم اراضی، تأثیر فراوانی بر اکوسیستم مرتع می­گذارد که برای نیل به      بهره­برداری پایدار مرتع، نیاز به شناخت این اثرات می­باشد. استفاده از شاخص­های سطح خاک و ویژگی­های عملکردی مرتع، به محقق کمک می­کند تا در مورد اثر فعالیت­های مدیریتی قضاوت نماید. بدین منظور، مراتع مناطق نیمه­استپی یک تیپ گیاهی در منطقه­ی پلور انتخاب شد. در ادامه، پنج تیمار مدیریتی شامل سه شدت چرایی سنگین، متوسط و سبک، اراضی شخم­خورده و اراضی رهاشده انتخاب گردید. منطقه­ی چرای سبک، به­عنوان منطقه­ی مرجع انتخاب شد و سایر تیمارها با آن مورد مقایسه قرار گرفتند. در هریک از تیمارها، اثر فعالیت­های مدیریتی بر روی خصوصیات سطح خاک و ویژگی­های عملکردی مرتع با استفاده از روش آنالیز عملکرد چشم­انداز (LFA) مورد بررسی قرار گرفت. در این روش، برای تعیین سه ویژگی عملکردی شامل پایداری، نفوذپذیری و چرخه­ی عناصر، از 11 شاخص سطح خاک استفاده شده است. نتایج نشان داد که شخم اراضی در پلور، سبب کاهش مقادیر ویژگی‌های عملکردی مرتع شده است. با افزایش شدت چرا، گیاهان مرغوب حذف شده­اند و در منطقه­ی چرایی شدید، تنها پوشش گیاهی یکساله مستقر شده است. تخریب پوشش و لایه­های سطحی خاک و پایداری آن، باعث افزایش فرسایش، ایجاد خندق و کاهش ویژگی­های عملکردی مرتع شده است. در اراضی رهاشده، با توجه به استقرار یکنواخت پوشش گیاهان یکساله، مقادیر ویژگی­های عملکردی و شاخص­های خاک نیز بهبود یافته است.
کلیدواژه‌ها
پلور، شاخص­
؛ ؛ ؛ های سطح خاک، ویژگی­
؛ ؛ ؛ های عملکردی، شدت چرا، شخم اراضی
مجله حفاظت از زیست بوم های کوهستانی
دوره 2، شماره 1
پاییز 1403
صفحه 100-110