مجله حفاظت از زیست بوم های کوهستانی

مجله حفاظت از زیست بوم های کوهستانی

بررسی مکانیسم جریان ترجیحی نیترات در شرایط غیر اشباع در حضور ماکروپورهای با تعداد و اندازه مختلف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22034/jnre.2025.232149
چکیده
با گسترش صنعت، مشکلات ناشی از آلودگی رو به افزایش است. استفاده بیش از حد از کود و سموم درکشاورزی، آلودگی آبهای زیر زمینی و کم عمق را به دنبال داشته که سبب بروز مشکلاتی در زندگی مردم شده است. جریان ترجیحی در خاک یکی از روشهای انتقال سریع آلاینده ها به سفره های آب زیرزمینی می باشد که سبب آلودگی منابع آبی و محیط زیست می گردد. هدف از این تحقیق بررسی نقش ماکروپورهای مصنوعی از نظر تعداد و قطر روی جریان ترجیحی نیترات در دو نوع خاک لومی و لوم رس شنی می باشد. در مجموع 16 ستون خاک هر کدام به ارتفاع 30 و قطر20 سانتیمتر تهیه شد، که 8 ستون با خاک لوم رس شنی و 8 ستون دیگر با خاک لومی پر شده بود. جریان ترجیحی در ماکروپورهای مصنوعی با دو سری 3 و 7 عددی و اندازه 2 و 4 میلیمتری مورد بررسی قرار گرفت. کلیه ستونهای فوق تحت تاثیر جریان غیر اشباع (Ks3/0) قرار گرفتند. Ks هدایت هیدرولیک اشباع می باشد. نتایج نشان داد که در صورت ایجاد ماکروپور به تعداد  سه و هفت عدد جریان ترجیحی رخ می دهد و با افزایش تعداد ماکروپورها از 3 به 7 عدد، نه تنها جریان ترجیحی رخ داد، بلکه منحنی های رخنه در V/Vo کمتری به نقطه اوج رسیدند. در بعضی از موارد در بافت لوم رس شنی با وجود ماکروپورها، هیچ گونه جریان ترجیحی دیده نشد که دلیل آن ریزش دیواره ماکروپوری می باشد. نتایج همچنین نشان داد که در هر دو اندازه ماکروپوری جریان ترجیحی مشاهده شد. با افزایش قطر ماکروپور (به جزء ماکروپورها ی ناپیوسته ) نقطه اوج منحنی زودتر رخ داد[1].



4.  Vو Vo به ترتیب حجم محلول خروجی و تخلخل کل خاک می باشند.
کلیدواژه‌ها
خاک
ماکروپور
جریان ترجیحی
منحنی رخنه
نیترات
مجله حفاظت از زیست بوم های کوهستانی
دوره 2، شماره 1
پاییز 1403
صفحه 121-133