مجله حفاظت از زیست بوم های کوهستانی

مجله حفاظت از زیست بوم های کوهستانی

مکان‌یابی و اولویت‌بندی مناطق مناسب پخش سیلاب در حوضه‌های بیابانی استان خراسان شمالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

10.22034/jnre.2019.231940
چکیده
در حال حاضر پخش سیلاب بر آبخوان­ها، یکی از روش­های مناسب برای مهار و استفاده­ی بهینه از سیلاب و تغذیه­ی مصنوعی آب­های زیرزمینی در مناطق خشک و نیمه­خشک به­شمار می­رود که در این راستا، تعیین مناطق مناسب پخش سیلاب با دقت و سرعت مورد نیاز، از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این پژوهش، پتانسیل­های بهره­برداری از سیلاب با استفاده از تصاویر ماهواره­ای ETM+، نقشه­های زمین­شناسی و گسترش نهشته­های کواترنری و نقشه­های ارزیابی و قابلیت اراضی حوضه­های بیابانی مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت، دو عامل شیب عرصه و وضعیت سیل­خیزی، به عنوان   شاخص­های مورد نظر جهت اولویت­بندی عرصه­های مستعد پخش ­سیلاب مدنظر قرار گرفتند و مناطق مستعد در سه اولویت اول، دوم و سوم مشخص گردیدند. نتایج نشان داد که شیب کمتر از 2 درصد، بیشترین و مناسب­ترین شیب برای پخش سیلاب را به خود اختصاص داده است. همچنین بیشترین مساحت نهشته­های مستعد پخش سیلاب، مربوط به تراس­های آبرفتی جدید و مخروطه­افکنه­ها با مساحت 291712 هکتار و 46 درصد بود. وسعت عرصه­های نهایی بهره­وری از سیلاب در گستره­ی استان، 73000 هکتار است که در 35 مکان پراکنش یافته­ است. سیزده، شانزده و شش عرصه، به ترتیب به عنوان عرصه­های دارای اولویت اول تا سوم جهت پخش سیلاب معرفی شدند. لازم به ذکر است بیشترین مشکل کم­آبی و نیز عمده خسارات سیل استان، مربوط به بخش جنوب غربی می­باشد که این بخش از لحاظ وجود منابع آب در نهشته­های کواترنری و وجود مخروطه­افکنه­ها غنی می­باشد.
کلیدواژه‌ها

دوره 1، شماره 1
پاییز 1402
صفحه 39-49

  • تاریخ دریافت 20 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 20 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 20 بهمن 1402
  • تاریخ انتشار 01 آبان 1402